Nghiên cứu cơ cấu xã hội, phân tầng xã hội và định hướng giá trị

06/11/2017

    Chủ đề nghiên cứu này được thực hiện lần đầu qua cuộc nghiên cứu Thực trạng kinh tế xã hội 4 quận nội thành Hà Nội theo chỉ thị của nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra những chỉ báo đầu tiên của sự biến đổi xã hội và phân tầng xã hội tại Thủ đô dưới tác động của quá trình Đổi mới. Nghiên cứu cũng chỉ ra tâm thế và thái độ của các tầng lớp và các nhóm xã hội khác nhau đối với hiện tượng phân tầng xã hội, phân hóa giàu nghèo đang ngày một gia tăng. Theo nghiên cứu, vào thời điểm này, khoảng 75% số người được hỏi coi đó là hiện tượng bình thường, chấp nhận được và 25% ý kiến còn lại phê phán hoặc không chấp nhận. Đây được xem là một thông tin có ý nghĩa cho các quyết định quản lý ở cấp vĩ mô về những “liều lượng” cần thiết nhằm đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước trong nửa sau của thập niên 1990.

 

    Tiếp sau đó là những hoạt động nghiên cứu thuộc Chương trình nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước KX-04, với nội dung nghiên cứu phục vụ xây dựng nghị quyết Đại hội Đảng IX. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra tác động tích cực của phân tầng xã hội trong việc khơi dậy tính năng động xã hội của các cá nhân, thoát khỏi tâm lý ỷ lại, trông chờ, thụ động của thời bao cấp. Tuy nhiên, ảnh hưởng tiêu cực của quá trình xã hội này là khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, xuất hiện các nhóm dễ bị tổn thương, các nhóm yếu thế do không được hưởng lợi tương xứng từ các thành quả của Đổi mới và tăng trưởng. Để khắc phục tình trạng này cần có những chính sách xã hội rất năng động và hiệu quả trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, thể chế hóa và luật hóa các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội.

 

    Mới đây, vấn đề phân tầng xã hội tiếp tục được đi sâu trong nghiên cứu xã hội nông thôn. Đề tài Bất bình đẳng mức sống ở nông thôn Việt Nam qua sử dụng và quản lý đất đai hiện nay đã chỉ ra mức độ bất bình đẳng hiện ở mức vừa và đang tăng lên cao, phân hoá thành hai cực giàu nghèo về mức sống. Bản chất của sự phân cực về mức sống là do phân tầng xã hội theo mô hình kim tự tháp quy định. Do vậy, để thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng đang diễn ra hiện nay cần phải thay đổi mô hình phát triển xã hội bằng cách dịch chuyển từ mô hình kim tự tháp sang mô hình quả trám với tầng lớp trung lưu chiếm số đông. 

 

Viện Xã hội học

Các tin cũ hơn.............................

    Nội dung đang được cập nhật