An sinh xã hội ở Việt Nam: Thực trạng và đề xuất mô hình, giải pháp

21/12/2020

Đặng Nguyên Anh

Tóm tắt: Hệ thống an sinh xã hội hiện nay do Nhà nước bao cấp và tổ chức thực hiện chưa đảm bảo được tính đồng thuận xã hội, mức độ minh bạch thấp và chưa huy động được sự tham gia của các thành phần xã hội, sự kết hợp công-tư còn yếu. Các chính sách an sinh được ban hành tuy nhiều, song bất cập, thiếu đồng bộ, và không phù hợp khi triển khai trên thực tế. Chất lượng các dịch vụ xã hội còn thấp, quá khác nhau giữa nông thôn và thành thị, khiến nhiều nhóm cư dân không được bảo vệ trước những bất lợi rủi ro thiên tai và biến động kinh tế-xã hội. Người dân khi sử dụng phải chi trả trực tiếp, vượt quá khả năng chi trả của người dân, gắn với nhiều tiêu cực, phiền hà. Tình trạng thu nhập thấp, thiếu việc làm ở nông thôn, ở vùng ven đô còn khá phổ biến, trong khi mức độ tiếp cận đến các hoạt động an sinh xã hội còn hạn chế. Những cú sốc về giá cả, thị trường, đau ốm bênh tật luôn tác động tiêu cực đến người nghèo. Trong khi đó, hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức về an sinh xã hội chưa phải là vấn đề được ưu tiên của cán bộ, chính quyền cơ sở.

Mặc dù an sinh xã hội là một trong những trụ cột cơ bản trong hệ thống chính sách xã hội được Đảng và Nhà nước ta quan tâm xây dựng, song sau 25 năm đổi mới công tác an sinh xã hội chưa phát triển đồng bộ và đáp ứng được nhu cầu xã hội đa dạng hiện nay. Mô hình an sinh xã hội của nước ta trong giai đoạn 10 năm tới cần thể hiện rõ mục tiêu phát triển vì con người, coi trọng quyền an sinh xã hội, trong khi giảm bớt sự bao cấp của nhà nước, hội nhập gần hơn với thế giới bên ngoài. Bảo đảm để mọi người dân có quyền và được tiếp cận hệ thống an sinh xã hội, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc công bằng và bền vững của mô hình, hướng vào mục tiêu ổn định mức sống, tránh không rơi vào tình trạng bần cùng hóa.

Từ khóa: an sinh xã hội, chính sách an sinh xã hội, công bằng xã hội

Tải bài viết