Về khái niệm "công bằng xã hội"

18/12/2020

Phạm Xuân Nam

Tóm tắt: Các thời đại khác nhau của lịch sử xã hội loài người đã có biết bao cách hiểu và giải quyết khác nhau về vấn đề công bằng xã hội. Do đó, muốn hiểu đúng nội hàm của khái niệm công bằng xã hội, thì không thể tách rời nó ra khỏi điều kiện lịch sử cụ thể mà nó phản ảnh. Phân tích các định nghĩa, quan niệm về công bằng xã hội trong lịch sử giai đoạn trước Mác; quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về công bằng xã hội, tác giả nêu một số nhận xét:

1) Không phủ nhận tác động của các yếu tố đạo đức và lý tính đến việc hình thành các quan niệm về công bằng xã hội của những người tiền bối, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã chủ yếu phân tích và rút ra nội hàm của khái niệm công bằng xã hội từ nền tảng kinh tế và trình độ phát triển văn hóa của một xã hội mới mà ở đó không còn chế độ người bóc lột người.

2) Vào thời của mình, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin cũng như Chủ tịch Hồ Chí Minh mới chủ yếu nói về công bằng xã hội thể hiện tập trung ở nguyên tắc phân phối theo lao động trong chủ nghĩa xã hội. Các ông chưa có đủ điều kiện để bàn tới nguyên tắc phân phối trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội - thời kỳ ở nấc thang phát triển thấp hơn so với khi chủ nghĩa xã hội sẽ được xây dựng thành công. Tác giả cho rằng đây chính là điều mà Đảng ta đã dần dần bổ sung cho chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh thông qua những kết luận mới rút ra từ thực tiễn sinh động của quá trình đổi mới toàn diện đất nước.

Từ khóa: lý thuyết xã hội học, công bằng xã hội

Tải bài viết