Vài nét về quá độ dân số và chương trình dân số ở Việt Nam

17/12/2020

TRƯƠNG XUÂN TRƯỜNG 

 

Tóm tắt: Quá độ dân số là lý thuyết được các nhà nhân khẩu học phương Tây đưa ra hơn nửa thế kỷ trước nhằm phân tích sự biến đổi dân số. Lý thuyết này cho rằng tiến trình phát triển dân số của các quốc gia đều phải đi qua 3 giai đoạn: - giai đoạn trước quá độ có đặt trưng là mức sinh cao và ổn định còn mức chết cao và biến động. - Giai đoạn quá độ là thời kỳ có những biến động lớn cả về mức sinh và mức chết mà xu hướng thường gặp là mức chết giảm nhanh hơn mức sinh, vì vậy dân số tăng nhanh (còn gọi là bùng nổ dân số). - Giai đoạn sau quá độ có đặc trưng là mức sinh và mức chết đều thấp. Tóm lại quá độ dân số là quá trình chuyển đổi khuôn mẫu cân bằng dân số trên cơ sở tương quan giữa tỷ suất sinh và tỷ suất chết khi nhân loại đi từ xã hội tiền công nghiệp sang xã hội công nghiệp.

Trên cơ sở dân số hiện nay của Việt Nam, tác giả bài viết đã chỉ ra rằng theo nhiều học giả, Việt Nam đang trong giai đoạn quá độ dân số muộn. Bài viết đưa ra lập luận rằng chính sách dân số là một trong những động lực chính để đạt được động lực tích cực cho quá trình biến đổi nhân khẩu học ở Việt Nam. Đồng thời, bài viết cũng chỉ ra rằng sự biến đổi đổi nhân khẩu học ở Việt Nam đang đặt ra những vấn đề khó khăn trong việc giảm tỷ lệ sinh và để đạt được tỷ lệ sinh thay thế.

Tải bài viết