Một số khía cạnh biến đổi của xã hội Việt Nam: nghiên cứu trường hợp Hà Nội

17/12/2020

Phạm Bích San

Nguyễn Đức Vinh

Tóm tắt: Trong mười năm qua, dưới tác động của công cuộc đổi mới, đã có những thay đổi lớn trong xã hội Việt Nam, đặc biệt là ở khu vực thành thị. Bài viết đặt ra câu hỏi là đằng sau tất cả những hiện tượng vẫn quan sát được đó, cái gì là cái có thể đặc trưng cho sự chuyển đổi của xã hội Viện Nam sang thế giới hiện đại? Hay nói một cách cụ thể hơn,  xã hội Việt Nam đang sống bằng những giá trị gì và những biểu trưng đó đã thật sự là hiện đại chưa ?

Hai cuộc nghiên cứu cách nhau 5 năm tại Hà Nội do Viện Xã hội học tiến hành (tháng 9 năm 1992 và tháng 5 năm 1997)  đã cung cấp nhiều tư liệu cho phép tìm hiểu và suy ngẫm về sự biến đổi xã hội tại Hà Nội cũng như ở Việt Nam nói chung trong những năm vừa qua. Xã hội Hà Nội đang chuyển nhanh về thế giới hiện đại với sự thay đổi lớn lao, nhất là về thu nhập, cung cách tiêu dùng và cường độ lao động cũng ngày càng một cao hơn. Người dân Hà Nội cũng dần dần có sự bình tâm hơn trong tư duy của mình về cuộc sống, về con người. Tóm lại, đó là một xã hội đang từng bước đi vào ổn định.

Mặt khác, tác giả nêu lên một vấn đề cần quan tâm là sự tổ chức một xã hội hiện đại cần phải được tiến hành như thế nào. Sau những con số và sự kiện thu được từ cuộc khảo sát này, tác giả bài viết đưa ra nhận đinh, dường như thủ đô Hà Nội vẫn chưa phải là thủ đô hiện đại và thậm chí vẫn chưa có được phong cách đòi hỏi của một thủ đô hiện đại. Tác giả cũng khẳng định đây mới là cái quan trọng nhất cho bước nhảy vọt tiếp theo của Việt Nam. Thiếu sự tổ chức lại xã hội một cách hiện đại thì sẽ không thể có những điều kiện tiên quyết cho việc hiện đại hóa và công nghiệp hóa trong những năm sắp tới.

Tải bài viết