Địa vị phụ nữ và sức khỏe sinh sản nghiên cứu so sánh giữa hai dân tộc Thái và Êđê

17/12/2020

Đoàn Kim Thắng

Nguyễn Lan Phương

Tóm tắt: Nghiên cứu tập trung phân tích mối liên hệ giữa địa vị phụ nữ, sức khỏe sinh sản và việc áp dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình trên cơ sở cuộc nghiên cứu định tính do Viện Xã hội học tiến hành tháng 6/1997 tại hai cộng đồng người Thái và Ê đê, hai cộng đồng này tiêu biểu cho hai kiểu thiết chế xã hội Phụ hệ và Mẫu hệ. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra các yếu tố văn hóa và các thiết chế phong tục tập quán có ảnh hưởng sâu sắc đến vai trò và địa vị người phụ nữ - nhân vật có vị trí quan trọng trong ứng xử với việc chăm sóc sức khỏe và kế hoạch hóa gia đình. Địa vị thực tế và địa vị được thiết chế hóa của phụ nữ dân tộc Thái và Ê đê có sự chuyển đổi. Mặc dù sống trong thiết chế của chế độ mẫu hệ, với các quy định đề cao vai trò và địa vị phụ nữ nhưng gánh nặng công việc lao động, chăm sóc con cái, làm chủ gia đình, duy trì nòi giống đã khiến cho phụ nữ Ê đê trên thực tế đã giảm hẳn địa vị quyền lực trong gia đình. Bên cạnh đó, do nhu cầu về sức lao động cơ bắp trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp đã giúp cho nam giới người Ê đê trở thành một người chủ gia đình không chính thức. Với đặc trưng văn hóa xã hội của hệ thống các chế độ phụ quyền, người phụ nữ Thái được quy định địa vị thấp hơn so với nam giới trong gia đình. Cùng với tiến trình phát triển xã hội và sự hội nhập với các chính sách phát triển chung của đất nước, địa vị thực tế của phụ nữ Thái đã được nâng lên rõ rệt thông qua sự tham gia vào các hoạt động xã hội, các quyết định gia đình cũng như gánh nặng công việc dần được giảm xuống dựa vào những thành tựu tiến bộ xã hội đã và đang đạt được.

Tải bài viết