Y tế nông thôn - bài toán chưa có lời giải đúng

16/12/2020

Nguyễn Đức Chính

Tóm tắt: Tác giả bài viết cho rằng hệ thống y tế, chăm sóc sức khỏe tập trung vào dân cư đô thị (chiếm 20% dân số cả nước) là một tỉ trọng không cân đối, và khó tìm được lời giải ngay cho bài toán này. Tập trung tìm hiểu mạng lưới y tế cơ sở nông thôn, tác giả đã chỉ ra tỉ lệ cơ sở y tế cũng như cán bộ y tế ở khu vực nông thôn ít hơn nhiều so với đô thị. Bên cạnh đó, ba khía cạnh của cơ sở kinh tế xã hội nông thôn có ảnh hưởng đến việc củng cố, xây dựng mạng lưới y tế cơ sở nông thôn: Một là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đó là chuyển dịch tỉ lệ nông nghiệp thuần túy sang phi nông và hỗn hợp, dẫn đến những phân hóa giàu nghèo. Hai là yếu tố chính trị xã hội, xác lập quyền làm chủ của người dân. Ba là môi trường văn hóa còn mang đậm nét văn hóa truyền thống nên các yếu tố văn hóa hiện đại chưa đủ mạnh để để thay thế cho các chuẩn mực giá trị truyền thống trong đó có vấn đề sức khỏe, bệnh tật. Liên quan đến vai trò chức năng của hệ thống y tế cơ sở, những bất cập như: không thuận tiện, thuốc và trang thiết bị kém chất lượng, thái độ và trình độ thầy thuốc không tốt,…dẫn khiến chức năng khám chữa bệnh của y tế cơ sở dần chuyển cho hệ thống y tế tư và việc tự chữa hoặc người bệnh chuyển thẳng lên tuyến cao hơn. Tác giả cũng đưa ra hai mô hình hoạt động của y tế cơ sở nông thôn hiện tại: 1/Mô hình tổng hợp sức mạnh của cộng đồng phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu - dựa trên nguyên tắc quản lý cán bộ y tế và lấy kinh tế làm yếu tố chủ đạo để gắn bó cán bộ y tế với công việc. 2/ Mô hình thứ hai khá phổ biến hiện tại, đó là hoạt động của y tế chỉ là sự hoàn thành các nhiệm vụ mà trung tâm y tế huyện giao, thiếu vắng sự hỗ trợ của cộng đồng, của UBND xã, không huy động được nguồn vốn cho hoạt động y tế, không chú trọng đến đời sống của cán bộ y tế xã thôn… Thực trạng này đòi hỏi phải tìm kiếm giải pháp thích hợp và những điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa hiện tại chính là cơ sở đầu tiên cho các nhà quản lý xem xét.

Tải bài viết